Jak sprawdzić instalację elektryczną przed zakupem mieszkania? Rozdzielnica, gniazda i protokół pomiarów

Przy zakupie mieszkania na rynku wtórnym uwagę przyciąga układ pomieszczeń, okna i stan łazienki. Instalacja elektryczna schowana w ścianach rzadko jest oglądana, a jej wymiana to jeden z droższych i najbardziej uciążliwych remontów, wymagający kucia ścian w całym mieszkaniu. Już podczas oglądania można jednak sprawdzić kilka rzeczy, które wiele mówią o jej wieku i stanie. Pozwoli to oszacować, czy wystarczy drobna modernizacja, czy konieczna będzie pełna wymiana.

• Dowiesz się, co obejrzeć w rozdzielnicy i przy liczniku.
• Poznasz sposób rozpoznania przewodów aluminiowych i instalacji dwużyłowej.
• Sprawdzisz, o jakie dokumenty zapytać sprzedającego.
• Zobaczysz, kiedy warto zaprosić elektryka na pomiary przed podpisaniem umowy.

Oględziny opisane poniżej wykonuje się bez otwierania obudów i bez dotykania elementów pod napięciem. Zdejmowanie pokryw rozdzielnicy i pomiary instalacji należą do elektryka z uprawnieniami.

Rozdzielnica i licznik

Rozdzielnica mieszkaniowa jest najlepszym źródłem informacji o instalacji. Zwróć uwagę na:

• Rodzaj zabezpieczeń. Wkręcane bezpieczniki topikowe lub stare automaty wkręcane świadczą zwykle o instalacji sprzed wielu dekad. Wyłączniki nadprądowe na szynie są standardem współczesnym.
• Wyłącznik różnicowoprądowy. Moduł z przyciskiem testu, często oznaczony prądem 30 mA, chroni przed porażeniem. Jego brak oznacza instalację, która nie spełnia dzisiejszych wymagań, choć bywa możliwa do zmodernizowania.
• Liczba obwodów. Dwa lub trzy bezpieczniki na całe mieszkanie oznaczają, że gniazda i oświetlenie wielu pomieszczeń są na jednym obwodzie. Współczesne instalacje mają osobne obwody na kuchnię, łazienkę, pralkę, płytę indukcyjną i oświetlenie.
• Opisy obwodów. Czytelnie opisana rozdzielnica świadczy o porządnie wykonanej instalacji.
• Ślady przegrzania. Przebarwienia, stopione elementy obudowy, zapach spalenizny to sygnały ostrzegawcze.

Sygnały świadczące o potrzebie wymiany rozdzielnicy opisujemy w tekście jak sprawdzić czy rozdzielnica elektryczna wymaga wymiany? Oznaki zużycia i zagrożenia.

Gniazda i łączniki

Obejdź wszystkie pomieszczenia i obejrzyj gniazda. Gniazda bez bolca ochronnego w pokojach mogą oznaczać instalację dwużyłową, bez przewodu ochronnego. Gniazda z bolcem nie zawsze są jednak podłączone do przewodu ochronnego, bo podczas wcześniejszych remontów zdarzało się wymieniać tylko osprzęt. Sprawdzi to dopiero elektryk. Zwróć uwagę także na:

• luźne gniazda i ramki, które poruszają się przy wkładaniu wtyczki,
• przebarwienia wokół otworów gniazd i ślady nadtopienia,
• przedłużacze i rozgałęźniki używane na stałe, które sugerują zbyt małą liczbę gniazd,
• gniazda w łazience umieszczone zbyt blisko wanny lub prysznica,
• przewody prowadzone natynkowo lub w listwach dołożonych później.

Przewody aluminiowe i instalacja dwużyłowa

W wielu blokach i domach budowanych kilkadziesiąt lat temu instalację wykonywano przewodami aluminiowymi, często w układzie dwuprzewodowym. Aluminium jest bardziej kruche i podatne na luzowanie się połączeń niż miedź. Rozpoznasz je po srebrnym kolorze żył, widocznym na przykład przy zdjętej ramce łącznika oświetlenia w obecności sprzedającego. Instalacja aluminiowa nie zawsze wymaga natychmiastowej wymiany, ale przy planowanym remoncie, nowej kuchni z płytą indukcyjną i większej liczbie urządzeń zwykle jest to najrozsądniejsze rozwiązanie. Opcje modernizacji instalacji bez przewodu ochronnego opisujemy w tekście co zrobić gdy instalacja elektryczna w starym domu jest bez uziemienia? Bezpieczne modernizowanie obwodów.

Kuchnia i łazienka

W kuchni sprawdź, czy przy blacie jest wystarczająco dużo gniazd i czy płyta grzewcza jest podłączona na stałe do osobnego obwodu, a nie do gniazda wtyczkowego. Zapytaj, czy płyta indukcyjna, jeśli jest, działa na pełnej mocy, czy ma ograniczenie ustawione ze względu na zasilanie. W łazience zwróć uwagę na oświetlenie i gniazda w pobliżu wanny lub prysznica oraz na wentylator, którego zasilanie powinno być wykonane zgodnie ze strefami.

Dokumenty, o które warto zapytać

• Protokół z okresowych pomiarów instalacji elektrycznej, wykonywanych w budynkach wielorodzinnych w ramach przeglądów. Zawiera wyniki pomiarów skuteczności ochrony przeciwporażeniowej i rezystancji izolacji.
• Informację o wymianie instalacji, jeśli sprzedający twierdzi, że była wykonana. Pomocna jest dokumentacja wykonawcy lub rachunek.
• Moc przyłączeniową mieszkania, widoczną na przykład w umowie z dostawcą energii. Przy planowanej płycie indukcyjnej, pompie ciepła czy ładowarce samochodu ma ona duże znaczenie.
• Informację o stanie instalacji w części wspólnej, czyli o pionach i tablicach na klatce, od zarządcy budynku.

Pomiary przed podpisaniem umowy

Jeżeli oględziny budzą wątpliwości, warto przed podpisaniem umowy zaprosić elektryka. Na miejscu sprawdzi on stan rozdzielnicy, obecność przewodu ochronnego w gniazdach, działanie wyłącznika różnicowoprądowego oraz wykona podstawowe pomiary, na przykład testerem instalacji. Koszt takiej wizyty jest niewielki w porównaniu z kosztem wymiany instalacji, a wynik daje argument w negocjacjach ceny. Testery i mierniki instalacji znajdziesz w kategorii testery instalacji elektrycznych.

Instalacja w części wspólnej budynku

Stan instalacji w mieszkaniu to jedno, ale ważne są też piony i wewnętrzne linie zasilające w części wspólnej budynku. Jeśli wspólnota lub spółdzielnia planuje ich wymianę, może to oznaczać prace na klatce i krótkie przerwy w zasilaniu, ale też możliwość zwiększenia mocy przyłączeniowej mieszkania. Warto zapytać zarządcę, kiedy wymieniono piony i czy planowana jest modernizacja. Stare piony aluminiowe o małym przekroju potrafią ograniczać możliwość podłączenia płyty indukcyjnej czy pompy ciepła, nawet gdy instalacja w samym mieszkaniu jest nowa.

Jak oszacować zakres prac

Jeśli rozdzielnica jest nowa, z wyłącznikiem różnicowoprądowym i kilkoma obwodami, przewody są miedziane, a gniazda mają podłączony przewód ochronny, zwykle wystarczy dołożyć kilka gniazd i dopasować obwody do nowej kuchni. Gdy w mieszkaniu są bezpieczniki topikowe, przewody aluminiowe i gniazda bez bolca, najrozsądniej założyć pełną wymianę instalacji i uwzględnić ją w budżecie zakupu. Lepiej wiedzieć o tym przed podpisaniem umowy niż po wprowadzeniu się do świeżo pomalowanego mieszkania.