Przejdź do treści
Oświetlenie

Jaki sterownik LED na pilota wybrać do taśmy i czym różni się on od statecznika?

Fachowcy Oświetlenie

Kuchnia z taśmami LED pod szafkami i w suficie podwieszanym - sterownik LED na pilota

Sterownik LED na pilota dobiera się do typu taśmy (jednokolorowa, CCT, RGB lub RGBW), napięcia zasilania 12 V albo 24 V i prądu na kanał z zapasem około 20 procent. Pilot radiowy jest wygodniejszy od podczerwieni, bo działa przez szafkę i nie wymaga celowania w odbiornik.

Sterownik to mały moduł montowany między zasilaczem a taśmą. Odbiera polecenia z pilota i reguluje jasność, a przy taśmach wielokolorowych także barwę światła. Pełni zupełnie inną funkcję niż osprzęt w starych oprawach świetlówkowych, choć w obu przypadkach mówimy o elemencie, bez którego źródło światła nie zadziała tak, jak powinno.

Rodzaje sterowników do taśm LED

Podstawowy podział wynika z liczby kanałów, czyli tego, iloma grupami diod sterownik może sterować niezależnie.

  • Jednokanałowy - do taśm jednokolorowych, reguluje tylko jasność.
  • Dwukanałowy (CCT) - do taśm z diodami ciepłymi i zimnymi, zmienia barwę od ciepłej do chłodnej bieli.
  • Trzykanałowy (RGB) - do taśm kolorowych, miesza czerwony, zielony i niebieski.
  • Czterokanałowy (RGBW) i pięciokanałowy (RGB+CCT) - do taśm z dodatkową białą diodą, które dają zarówno kolor, jak i porządne światło użytkowe.

Sterownik musi pasować do taśmy liczbą kanałów. Taśma RGBW podłączona do sterownika RGB nigdy nie zaświeci białą diodą, a taśma CCT na sterowniku jednokanałowym będzie świecić tylko jedną barwą.

Pilot na podczerwień czy radiowy

Piloty na podczerwień są tanie, ale wymagają widoczności odbiornika. Sprawdzają się, gdy sterownik jest na wierzchu, na przykład przy oświetleniu za telewizorem. W zabudowie kuchennej, w suficie podwieszanym czy w szafce lepiej sprawdza się pilot radiowy, który działa przez przeszkody. Wiele sterowników radiowych obsługuje kilka stref, więc jednym pilotem można sterować oświetleniem blatu, cokołu i półek osobno.

Dostępne są też sterowniki Wi-Fi i ZigBee obsługiwane z aplikacji, często razem z pilotem. Dają harmonogramy i sceny, ale wymagają stabilnego zasięgu sieci w miejscu montażu.

Dobór prądu i napięcia

Przed zakupem trzeba policzyć moc taśmy. Taśma o mocy 14,4 W na metr zasilana napięciem 12 V pobiera około 1,2 A na metr, więc 5 metrów to około 6 A. Przy 24 V ta sama moc oznacza o połowę mniejszy prąd, dlatego dłuższe odcinki zasila się raczej napięciem 24 V.

Moc taśmy na metrPrąd na metr przy 12 VPrąd na metr przy 24 V
4,8 Wokoło 0,4 Aokoło 0,2 A
9,6 Wokoło 0,8 Aokoło 0,4 A
14,4 Wokoło 1,2 Aokoło 0,6 A
19,2 Wokoło 1,6 Aokoło 0,8 A

Obciążalność sterownika podaje się zwykle na kanał. Wybierając sterownik LED na pilota (onninen.pl/produkty/Oswietlenie/Osprzet-oswietleniowy/Piloty-i-sterowniki-LED), warto zostawić około 20 procent zapasu ponad obliczony prąd. Przy dłuższych instalacjach stosuje się wzmacniacze sygnału, które zasilają kolejne odcinki z osobnego zasilacza.

Montaż i podłączenie

  1. Wyłącz zasilanie obwodu i podłącz zasilacz do sieci 230 V zgodnie z opisem zacisków.
  2. Połącz wyjście zasilacza z wejściem sterownika, pilnując biegunowości.
  3. Podłącz taśmę do wyjść sterownika zgodnie z oznaczeniami kanałów i wspólnego plusa.
  4. Sparuj pilot ze sterownikiem według instrukcji, zwykle przez krótkie wciśnięcie przycisku po włączeniu zasilania.

Sterownik i zasilacz montuje się w miejscu dostępnym do wymiany, z dala od źródeł ciepła i wilgoci. Zamknięcie ich na stałe za płytą g-k to częsty błąd, który przy pierwszej awarii kończy się rozbieraniem zabudowy.

Statecznik w starych oprawach świetlówkowych

W oprawach świetlówkowych rolę osprzętu zasilającego pełni statecznik, który ogranicza prąd płynący przez świetlówkę po jej zapłonie. W starszych oprawach jest to statecznik magnetyczny (onninen.pl/produkty/Oswietlenie/Osprzet-oswietleniowy/Swietlowkowe-uklady-zaplonowe/Stateczniki-magnetyczne), czyli dławik z rdzeniem z blach, współpracujący z zapłonnikiem. Takie stateczniki stosuje się też przy niektórych lampach wyładowczych.

Gdy statecznik magnetyczny w działającej oprawie świetlówkowej się uszkodzi, zwykle przez przegrzanie uzwojenia, wymienia się go na egzemplarz o tej samej mocy co świetlówka. Typowe objawy to głośne buczenie, zapach przegrzanej izolacji albo świetlówka, która nie zapala się mimo nowego zapłonnika.

Kiedy sterownik, a kiedy statecznik

Oba elementy łączy tylko to, że zasilają źródło światła. Sterownik LED steruje jasnością i barwą diod zasilanych niskim napięciem stałym z zasilacza. Statecznik ogranicza prąd świetlówki i nie ma żadnych funkcji sterowania. Nie da się więc dodać pilota do zwykłej oprawy świetlówkowej przez wymianę statecznika. Kto chce mieć regulację z pilota, przechodzi na oprawy lub taśmy LED z właściwym sterownikiem, a oprawę świetlówkową z działającym statecznikiem zostawia bez zmian albo modernizuje w całości.

Przeczytaj także