Połączenia śrubowe w trasach kablowych decydują o nośności i ciągłości elektrycznej
Śruby, nakrętki i podkładki w trasie kablowej dobiera się do konkretnego systemu koryt lub drabinek, w tej samej klasie ochrony antykorozyjnej co trasa. Od tych drobnych elementów zależy nośność połączeń, odporność na drgania i ciągłość elektryczna metalowych koryt.
Na budowie trasa kablowa często traktowana jest jak prosty zestaw blach skręcanych czymkolwiek, co akurat leży w skrzynce. Tymczasem producenci systemów nośnych badają koryta i drabinki razem z łącznikami i śrubami, które sami przewidzieli. Obciążenia dopuszczalne podawane w katalogach, ciągłość elektryczna sprawdzana według normy PN-EN 61537 i ewentualna klasyfikacja ogniowa dotyczą kompletnego systemu. Zamiana elementów złącznych na przypadkowe nie zawsze kończy się awarią, ale odbiera wykonawcy argument, że trasa została zamontowana zgodnie z dokumentacją producenta.
Elementy złączne w systemie koryt i drabinek
W typowej trasie kablowej z blachy stalowej występuje kilka rodzajów połączeń śrubowych. Każde ma inne zadanie i inne wymagania. Najwięcej sztuk zużywa się przy łączeniu odcinków koryt i mocowaniu ich do wsporników, dlatego przy dużych inwestycjach śruby zamawia się w opakowaniach zbiorczych, a nie na sztuki.
| Element | Gdzie się stosuje | Na co uważać |
|---|---|---|
| Śruba z łbem grzybkowym i noskiem lub podsadzeniem kwadratowym, zwykle M6 | łączenie odcinków koryt łącznikami, mocowanie do wsporników | łeb od strony kabli, żeby nie uszkodził izolacji przy przeciąganiu |
| Nakrętka z kołnierzem ząbkowanym | w parze ze śrubą grzybkową | ząbki wgryzają się w powłokę i poprawiają ciągłość elektryczną, a także zabezpieczają przed odkręceniem |
| Śruby M8 i M10 z podkładkami | drabinki kablowe, cięższe wsporniki i konsole | moment dokręcenia według instrukcji systemu |
| Pręt gwintowany z nakrętkami | podwieszanie tras do stropu | średnica dobrana do obciążenia, kontra nakrętką |
| Kotwy do betonu | mocowanie wsporników i wieszaków | kotwa z aprobatą do podłoża i, przy trasach ogniochronnych, do warunków pożarowych |
Śruba z łbem grzybkowym ma niski, zaokrąglony łeb, który nie wystaje do wnętrza koryta. Jeśli zamiast niej użyje się zwykłej śruby z łbem sześciokątnym wkręconej od środka, kanciasty łeb zahacza o kable przy przeciąganiu i może przetrzeć izolację. To jeden z częstszych błędów przy trasach składanych w pośpiechu.
Dla firmy, która montuje setki metrów tras na jednym obiekcie, duże znaczenie ma to, czy hurtownia śrub i osprzętu ma na stanie elementy złączne dopasowane do systemu nośnego, w tej samej powłoce co koryta. Uzupełnianie braków w sklepie z ogólnymi artykułami żelaznymi kończy się zwykle mieszaniem śrub ocynkowanych galwanicznie z trasą ocynkowaną ogniowo albo zakupem śrub o innym gwincie niż przewidział producent.
Powłoka antykorozyjna i środowisko pracy trasy
Koryta i drabinki produkuje się w kilku wariantach wykończenia. Elementy złączne powinny mieć ochronę co najmniej tak samo trwałą jak trasa, bo w przeciwnym razie to śruby pierwsze zardzewieją i osłabią połączenie. Rdzewiejąca śruba w trasie zewnętrznej potrafi po kilku latach utrudnić demontaż i rozbudowę trasy.
| Wykończenie trasy | Typowe zastosowanie | Elementy złączne |
|---|---|---|
| Ocynk metodą Sendzimira (blacha ocynkowana przed formowaniem) | suche pomieszczenia, hale, przestrzenie nad sufitem podwieszanym | ocynk galwaniczny |
| Ocynk ogniowy po wykonaniu elementu | wilgotne pomieszczenia, garaże, zewnątrz pod zadaszeniem, obiekty przemysłowe | ocynk ogniowy lub inna ochrona o podobnej trwałości |
| Stal nierdzewna | przemysł spożywczy, chemiczny, baseny, strefy nadmorskie | stal nierdzewna w odpowiednim gatunku |
| Powłoka malowana proszkowo | trasy widoczne, w których liczy się wygląd | zgodnie z zaleceniem producenta systemu |
Na krawędziach cięcia, w miejscach wierconych otworów i tam, gdzie powłoka została porysowana przy montażu, zabezpiecza się stal farbą lub sprayem cynkowym. Dotyczy to zwłaszcza tras zewnętrznych i w pomieszczeniach wilgotnych. Pominięcie tego kroku sprawia, że po kilku sezonach rdza pojawia się dokładnie w miejscach połączeń, czyli tam, gdzie jest najbardziej szkodliwa.
Koryto czy drabinka
Wybór między korytem a drabinką zależy od liczby i przekroju kabli, rozpiętości między podporami oraz warunków w pomieszczeniu. Koryto ma pełne lub perforowane dno, na którym kable leżą na całej długości. Perforacja ułatwia mocowanie kabli opaskami i pozwala odpływać wodzie oraz skroplinom, dlatego w zamówieniach z budów takie wyroby bywają opisywane jako koryta przelewowe, choć w katalogach występują po prostu jako koryta kablowe perforowane. Koryta stosuje się głównie przy przewodach o mniejszych przekrojach, sterowniczych i teletechnicznych, które na drabince mogłyby się uginać między szczeblami.
Gdy trasa ma przenosić ciężkie kable zasilające na dużych rozpiętościach, lepiej sprawdza się drabinka kablowa. Wysokie podłużnice przenoszą większe obciążenia, szczeble ułatwiają mocowanie kabli uchwytami, a otwarta konstrukcja zapewnia lepsze chłodzenie kabli i nie zbiera kurzu. Na drabinkach zwykle prowadzi się główne linie zasilające w halach, szachtach i tunelach technicznych.
| Cecha | Koryto kablowe | Drabinka kablowa |
|---|---|---|
| Podparcie kabli | na całej długości | na szczeblach co kilkadziesiąt centymetrów |
| Typowe kable | przewody o mniejszym przekroju, sterownicze, teletechniczne | kable zasilające o dużych przekrojach |
| Rozpiętość między podporami | zwykle mniejsza, zależna od szerokości i obciążenia | większa, przy odpowiednio wysokiej podłużnicy |
| Chłodzenie kabli | dobre przy dnie perforowanym | bardzo dobre |
| Typowe połączenia | śruby M6 z łącznikami | śruby M8 lub M10 z łącznikami podłużnic |
Odległości między wspornikami odczytuje się z wykresów obciążeń producenta, a nie przyjmuje z pamięci. Ten sam typ koryta może mieć inną dopuszczalną rozpiętość przy pełnym obciążeniu kablami, a inną przy częściowym. Do obciążenia samymi kablami dolicza się zapas na przyszłą rozbudowę, bo trasy w budynkach użytkowych zwykle się dokłada, a rzadko odciąża.
Montaż połączeń krok po kroku
Większość problemów z trasami kablowymi da się wyeliminować przez trzymanie się kolejności prac i kilka nawyków przy skręcaniu. Przy odbiorze kontroluje się nie tylko trasę jako całość, ale też losowo wybrane połączenia.
- Wsporniki i wieszaki montuje się w rozstawie wynikającym z wykresów obciążeń, z poziomowaniem przed założeniem koryt.
- Odcinki koryt łączy się łącznikami systemowymi, ze śrubami w każdym przewidzianym otworze, a nie tylko w co drugim.
- Łby śrub grzybkowych umieszcza się od strony kabli, a nakrętki z kołnierzem ząbkowanym od zewnątrz.
- Śruby dokręca się z momentem podanym przez producenta, bez rozwalcowywania otworów zbyt dużą siłą.
- Krawędzie cięcia i uszkodzenia powłoki zabezpiecza się preparatem cynkowym.
- Trasę włącza się do połączeń wyrównawczych zgodnie z projektem, a ciągłość elektryczną sprawdza się pomiarem.
Jeśli trasa ma utrzymać funkcję w czasie pożaru, na przykład zasilanie pomp pożarowych lub oświetlenia awaryjnego, obowiązują znacznie ostrzejsze reguły. Taki system jest badany jako całość: koryto, wsporniki, kotwy, śruby, a często także kable konkretnego producenta. Każdy element musi pochodzić z zestawu opisanego w dokumentacji systemu, a odstępy między podporami są zwykle mniejsze niż w zwykłej trasie. Zamiana choćby kotew na tańsze odpowiedniki unieważnia klasyfikację.
Warto także zostawić zapas elementów złącznych na rozbudowę. Po kilku latach dokładanie nowych kabli i odgałęzień jest prostsze, gdy w obiekcie leży pudełko oryginalnych śrub, nakrętek i łączników, a nie trzeba szukać zamienników do systemu, który mógł już zniknąć z oferty producenta.
Przeczytaj także
Jak przeciągnąć nowy przewód przez istniejącą rurkę w ścianie? Pilot do kabli, środek poślizgowy i dobór przekroju
Elektryka Kable i trasy kablowe
Gdy przewody prowadzono w rurkach instalacyjnych, wymiana lub dołożenie przewodu często nie wymaga kucia ściany.
Jak ukryć przewody od telewizora zawieszonego na ścianie? Kanał kablowy, rura w bruździe i puszka za telewizorem
Elektryka Kable i trasy kablowe
Telewizor zawieszony na ścianie wygląda dobrze tylko wtedy, gdy nie zwisa spod niego wiązka kabli.
Jak poprowadzić przewody elektryczne nad sufitem podwieszanym? Mocowanie, rury osłonowe i dostęp do połączeń
Elektryka Kable i trasy kablowe
Przewody rzucone luzem nad sufitem podwieszanym i połączenia bez dostępu to częste źródło awarii.
Jak poprowadzić przewód przez ścianę zewnętrzną do lampy lub kamery? Przepust, uszczelnienie i dobór przewodu
Elektryka Kable i trasy kablowe
Przejście przewodu przez ścianę zewnętrzną to miejsce, w którym łatwo o przeciek i zawilgocenie.