Jak uszczelnić połączenie gwintowane na rurze wodnej? Pakuły, taśma teflonowa i nić uszczelniająca

Połączenia gwintowane spotyka się w każdej domowej instalacji: przy zaworach, wodomierzu, filtrach, rozdzielaczach, zaworach kątowych i przejściach między różnymi materiałami rur. Sam gwint nie jest szczelny. Między zwojami zostają szczeliny, które trzeba wypełnić materiałem uszczelniającym. Wybór materiału i sposób jego nałożenia decydują o tym, czy połączenie będzie suche przez lata, czy zacznie się pocić po kilku tygodniach.

• Dowiesz się, czym różnią się pakuły, taśma teflonowa i nić uszczelniająca.
• Poznasz prawidłowy kierunek nawijania i ilość materiału.
• Sprawdzisz, które połączenia uszczelnia się na gwincie, a które uszczelką.
• Zobaczysz, jak dokręcać połączenie, żeby nie pękła kształtka.

Gwint stożkowy a gwint walcowy z uszczelką

Zanim sięgniesz po pakuły, sprawdź, jak dane połączenie jest uszczelniane. W instalacjach wodnych spotyka się dwa rozwiązania:

• Połączenie uszczelniane na gwincie, na przykład gwint zewnętrzny wkręcany w gwint wewnętrzny kształtki lub zaworu. Tu materiał uszczelniający nakłada się na gwint.
• Połączenie z uszczelką płaską lub o-ringiem, na przykład śrubunek, nakrętka wężyka, nakrętka wodomierza czy złączka z płaską uszczelką. Tu gwint służy wyłącznie do dociśnięcia, a szczelność zapewnia uszczelka. Nawijanie pakuł lub taśmy na taki gwint nic nie daje, a często przeszkadza w dociśnięciu uszczelki.

Uszczelki i zaślepki do różnych połączeń opisujemy w tekście jak dobrać uszczelki i zaślepki do instalacji hydraulicznych w swoim domu.

Pakuły z pastą

Pakuły lniane to tradycyjny materiał, wciąż chętnie stosowany przez hydraulików. Włókna lnu pęcznieją pod wpływem wody i wypełniają szczeliny gwintu. Stosuje się je zawsze z pastą uszczelniającą, która ułatwia nawijanie, chroni len przed gniciem i poprawia szczelność.

1. Nagwintuj lub oczyść gwint z resztek starego uszczelnienia. Na gładkim gwincie pakuły się zsuwają, więc delikatnie nacina się go piłką lub pilnikiem.
2. Rozdziel cienkie pasmo pakuł, bez grudek.
3. Nawijaj zgodnie z kierunkiem gwintu, czyli w prawo przy gwincie prawoskrętnym, patrząc na czoło rury. Dzięki temu pakuły podczas wkręcania wciskają się w gwint, a nie zsuwają.
4. Pokryj pakuły pastą i wkręć kształtkę.

Pakuły dobrze znoszą niewielką korektę ustawienia, czyli cofnięcie o kawałek obrotu, co przydaje się przy zaworach i kolanach. Ich wadą jest konieczność wprawy. Zbyt duża ilość pakuł może rozsadzić mosiężną kształtkę.

Taśma teflonowa

Taśma PTFE jest czysta, prosta w użyciu i dobra do drobnych gwintów. Nawija się ją również zgodnie z kierunkiem gwintu, napiętą, tak by dopasowała się do zwojów, zwykle w kilku do kilkunastu warstwach zależnie od średnicy i luzu gwintu. Pierwszy zwój gwintu warto zostawić bez taśmy, żeby strzępy nie dostały się do instalacji.

Taśma ma ograniczenie: połączenia nie wolno cofać po dokręceniu, bo taśma się rozwarstwia i połączenie traci szczelność. Do instalacji wody pitnej i gazu stosuje się taśmy z odpowiednimi dopuszczeniami, a do gazu wyłącznie taśmy przeznaczone do gazu.

Nić uszczelniająca

Nić uszczelniająca, na przykład na bazie poliamidu, łączy zalety obu materiałów. Nawija się ją na gwint krzyżowo, zgodnie z instrukcją producenta, a połączenie można zwykle skorygować o niewielki kąt bez utraty szczelności. Jest szybka w użyciu, czysta i odporna na wodę ciepłą. Wymaga jednak dobrania odpowiedniej ilości zwojów do średnicy gwintu. Środki uszczelniające, pasty, taśmy i nici znajdziesz w kategorii chemia instalacyjna.

Który materiał wybrać

Materiał	Najlepiej sprawdza się	Uwagi
pakuły z pastą	większe średnice, gwinty stalowe i mosiężne, połączenia wymagające korekty ustawienia	wymaga wprawy, łatwo przesadzić z ilością
taśma PTFE	małe średnice, połączenia dokręcane raz bez cofania	nie wolno cofać połączenia po dokręceniu
nić uszczelniająca	szybki montaż, możliwość niewielkiej korekty	liczba zwojów zależy od średnicy, zgodnie z instrukcją

Dokręcanie i najczęstsze błędy

• Przytrzymuj kształtkę drugim kluczem. Bez kontry łatwo przekręcić zawór w ścianie lub uszkodzić połączenie dalej w instalacji.
• Nie dokręcaj na siłę. Mosiądz jest miękki, a gwint stożkowy działa jak klin. Nadmierna siła rozsadza kielich kształtki, czasem z opóźnieniem.
• Nie mieszaj materiałów, na przykład pakuł z taśmą na jednym gwincie.
• Nie uszczelniaj śrubunków i nakrętek z uszczelką pakułami ani taśmą.
• Nie używaj silikonu zamiast materiału do gwintów.

Połączenia na instalacji ciepłej wody i ogrzewania

Gwinty na instalacji ciepłej wody i centralnego ogrzewania pracują w zmiennej temperaturze. Materiał rozszerza się i kurczy, co z czasem może luzować połączenia uszczelnione nieodpowiednim materiałem. Dlatego w takich miejscach stosuje się pasty i nici dopuszczone do wyższych temperatur, a pakuły zawsze z pastą odpowiednią dla instalacji grzewczych. Przy połączeniach z płynem niezamarzającym w instalacji solarnej lub pompy ciepła warto sięgnąć po materiały przeznaczone do glikolu.

Próba szczelności

Po wykonaniu połączenia otwórz powoli wodę i obserwuj gwint przez kilka minut. Połączenie na pakułach może przez chwilę lekko się pocić, zanim len napęcznieje, ale nie powinno kapać. Wytrzyj połączenie do sucha i sprawdź je ponownie po kilku godzinach. Przed zabudową połączenia w ścianie wykonaj próbę ciśnieniową. Jeśli z połączenia przy wodomierzu lub zaworze wciąż kapie, przyczyny mogą być inne niż gwint, o czym piszemy w tekście dlaczego woda kapie ze złączki przy wodomierzu? Diagnostyka przecieków. Przy połączeniach, które będą zakryte zabudową, lepiej poświęcić kilka minut więcej na staranne nawinięcie materiału i sprawdzenie, niż później rozbierać ścianę. Dobrze uszczelniony gwint pozostaje suchy przez wiele lat, pod warunkiem że materiał dobrano do połączenia, a kształtkę dokręcono z wyczuciem.